12V of 24V ledstrip: welke voeding past bij jouw ledstrip?

Op bijna elke ledstrip staat een getal: 5 V, 12 V of 24 V. Dat getal bepaalt welke voeding je nodig hebt, hoe lang de strip mag zijn en hoe veilig je alles aansluit. Kies je verkeerd, dan brandt de strip niet, brandt hij te zwak of gaat hij zelfs kapot. In deze gids leggen we in gewone taal uit wat het verschil is tussen een 12V led strip en een 24 V-variant, en hoe je de bijpassende voeding kiest.

Wat betekenen volt, ampère en watt?

Drie begrippen komen steeds terug. Als je ze kent, snap je de rest van deze gids meteen.

• Volt (V) is de spanning. Zie het als de druk waarmee de stroom door de draad wordt geduwd.
• Ampère (A) is de stroom: hoeveel elektriciteit er per seconde door de draad loopt.
• Watt (W) is het vermogen: hoeveel energie de ledstrip gebruikt. Watt is volt maal ampère.

Een voorbeeld: een ledstrip die 60 watt vraagt, trekt bij 12 V een stroom van 5 ampère (60 gedeeld door 12). Bij 24 V is dat maar 2,5 ampère (60 gedeeld door 24). Dezelfde hoeveelheid licht, maar de helft van de stroom. Dat is de kern van het verschil tussen 12 V en 24 V.

Het stopcontact in huis levert 230 volt. Dat is te hoog voor een ledstrip. Daarom zit er tussen stopcontact en strip een voeding (ook wel adapter of driver genoemd), die de spanning omlaag brengt naar 12 of 24 volt. De strip zelf werkt dus op laagspanning. Alleen de voeding werkt op 230 V, en daar ga je voorzichtig mee om.

Het verschil tussen 12 V en 24 V in de praktijk

Beide typen zijn gewone ledstrips met dezelfde ledjes. Het verschil zit in de manier waarop ze worden gevoed. Op een rij:

Eigenschap	12 V	24 V
Stroom bij gelijk vermogen	Twee keer zo hoog	De helft
Spanningsverlies over lengte	Merkbaar vanaf ongeveer 5 meter	Veel minder, ook bij langere stukken
Typische lengte op één voeding	Tot ongeveer 5 meter	Vaak 10 meter of meer
Kabeldikte voor dezelfde belasting	Dikker	Dunner is voldoende
Keuze aan strips en voedingen	Zeer groot	Iets kleiner
Geschikt voor	Kort tot middellang, bijvoorbeeld kast, bureau, kamer	Lange stukken, trap, plafond, grote ruimte

De lengtes zijn richtlijnen. Hoeveel een strip aankan, hangt af van het vermogen per meter en de dikte van de koperbaan. Controleer daarom altijd de productgegevens.

Voor een gewone kamer is 12 V vaak ruim genoeg. Zodra je lange stukken legt, of meerdere strips achter elkaar zet, wordt 24 V interessanter. Er zijn ook strips die in beide uitvoeringen bestaan, zoals deze RGB ledstrip van 5 meter in 12 V of 24 V. Let bij zo'n product goed op welk voltage je kiest.

Spanningsverlies: waarom het einde van de strip zwakker brandt

Elke draad en elk koperbaantje in een ledstrip heeft weerstand. Daardoor gaat onderweg een deel van de spanning verloren. Hoe langer de strip en hoe hoger de stroom, hoe groter dat verlies. Je merkt het zo: het begin van de strip brandt helder, het einde is dof of krijgt een andere kleur. Bij RGB-strips kan het eind roodachtig worden, omdat blauw en groen als eerste wegvallen.

Omdat een 24 V-strip voor hetzelfde vermogen maar de helft van de stroom nodig heeft, is het verlies veel kleiner. Daarom zie je 24 V vaak bij strips van 10 meter of meer.

Wat kun je doen als je toch een 12 V-strip van ongeveer 5 meter of meer gebruikt?

1. Voed de strip aan beide uiteinden. Je legt dan twee voedingsdraden aan, een aan het begin en een aan het eind. Het licht wordt gelijkmatiger.
2. Gebruik dikkere kabel tussen voeding en strip, zodat daar niets verloren gaat.
3. Verdeel een lange strip in stukken en voed elk stuk apart vanaf dezelfde voeding, met korte aansluitkabels (parallel).
4. Kies 24 V als je lengte groot is.

Voor die laatste twee opties zijn connectors en verlengkabels handig. Een voorbeeld is een DC-verlengkabel van 2,1 x 5,5 mm, waarmee je de afstand tussen voeding en strip overbrugt.

Zo bereken je het vermogen dat je nodig hebt

Een voeding moet genoeg vermogen leveren voor de hele strip. De berekening is eenvoudig en gaat in vier stappen.

1. Zoek het vermogen per meter. Dat staat bij de productgegevens. Veel RGB-strips met 60 leds per meter gebruiken ongeveer 10 tot 15 watt per meter, witte strips vaak 5 tot 12 watt.
2. Vermenigvuldig met de lengte. Vijf meter van 12 watt per meter is 60 watt.
3. Tel 20 procent reserve bij. 60 watt wordt dan 72 watt. Rond af naar de dichtstbijzijnde voeding, bijvoorbeeld 80 watt.
4. Controleer de ampère. Deel het vermogen door de spanning. Een voeding van 80 watt op 12 V levert ongeveer 6,7 ampère.

Waarom die reserve? Een voeding die continu op het maximum draait, wordt warm en slijt sneller. Met 20 procent ruimte werkt hij koeler en gaat hij langer mee. Een voeding met te weinig vermogen geeft een strip die flikkert, uitvalt of beschadigt de voeding.

Lengte	Vermogen per meter	Totaal	Met 20% reserve	Stroom bij 12 V	Stroom bij 24 V
2 m	10 W	20 W	24 W	2 A	1 A
5 m	12 W	60 W	72 W	6 A	3 A
10 m	12 W	120 W	144 W	12 A	6 A

Aan de tabel zie je meteen waarom lange stukken beter op 24 V draaien. Twaalf ampère door een dunne kabel is veel, terwijl zes ampère al prima te doen is. De waarden in de tabel zijn voorbeeldwaarden. Gebruik die van je eigen strip.

De juiste voeding kiezen

De voeding is minstens zo belangrijk als de strip zelf. Let bij het kiezen op deze punten:

• Spanning: exact gelijk aan die van de strip, 12 V of 24 V. Een voeding van 12 V op een 24 V-strip geeft te weinig licht, een voeding van 24 V op een 12 V-strip kan de strip kapot maken.
• Constante spanning: ledstrips werken op constante spanning (CV), niet op constante stroom. Een gewone ledvoeding met een V-aanduiding is dan goed.
• Vermogen: minstens het totaal van de strip plus 20 procent.
• Stekker: de meeste voedingen hebben een ronde DC-plug van 5,5 x 2,1 mm, soms met schroefklemmen. Check of de plug past op je strip of controller.
• Afmeting en geluid: voor een plek achter een kast of onder een bureau kan een dunne of stille voeding prettig zijn.
• Keurmerken: kies een voeding met CE-markering en let op de gegevens op het typeplaatje.

Een slanke voeding past makkelijk in een smalle ruimte, zoals de dunne ledvoeding van 12 of 24 V. Vind je een zoemend geluid storend, dan kijk je naar een uitvoering die stil is, zoals de geruisloze ledvoeding. Het hele assortiment vind je bij voedingen voor ledstrips.

Zorg dat de voeding op een droge, luchtige plek hangt, niet onder een stapel kleding en niet in een afgesloten doos. Wees ook voorzichtig met het deel dat op 230 V werkt: werk nooit aan een voeding die nog in het stopcontact zit.

En 5 V via USB? Een derde mogelijkheid

Naast 12 V en 24 V bestaan er veel strips op 5 V. Die steek je in een usb-poort, een lader of een powerbank. Het voordeel: geen aparte voeding en vaak een compact geheel. Het nadeel: bij 5 V is de stroom voor dezelfde wattage nog hoger, dus spanningsverlies treedt al op bij korte stukken. Meestal blijven USB-strips daarom beperkt tot een paar meter.

Een usb-poort van een tv geeft zo'n 0,5 tot 1 ampère. Dat is genoeg voor een korte strip achter het scherm, maar niet voor een lange. Een lader van 5 V en 2 ampère levert 10 watt. Rekenen blijft dus nodig. Meer hierover lees je bij usb ledstrips.

Is een stopcontact een probleem? Dan is een strip op batterij nog een stap verder, zie ledstrips zonder stekker. Voor een vaste opstelling met veel licht blijft 12 V of 24 V de betere keus.

Combineren, verlengen en aansluiten

Wil je meer dan een strip gebruiken, of een strip verlengen? Houd dan deze regels aan.

Niet mixen

Zet nooit 12 V- en 24 V-onderdelen door elkaar op dezelfde voeding. Dat geldt ook voor controllers, dimmers en versterkers: ook die hebben een spanningsbereik. Check de aanduiding of het bereik, bijvoorbeeld 12 tot 24 V.

Parallel in plaats van achter elkaar

Plak je meerdere stukken achter elkaar, dan loopt alle stroom door het eerste stuk. Dat geeft spanningsverlies en een warme koperbaan. Veel beter is het om elk stuk apart op de voeding aan te sluiten, via een verdeler of met korte kabels. Je krijgt dan op elk stuk gelijke helderheid.

Voeding bij elkaar optellen

Bij meerdere strips tel je het vermogen van alle stukken op en kijk je of één voeding genoeg heeft, of dat je er twee neemt. Twee voedingen mogen niet zomaar op dezelfde strip worden aangesloten: laat elke voeding zijn eigen stuk strip voeden.

Polariteit

Plus en min moeten op de juiste aansluiting. Bij een RGB-strip heb je vier aansluitingen: één gedeelde plus (V+) en drie kanalen voor rood, groen en blauw. Pas op dat je die niet verwisselt, want de strip kleurt dan verkeerd of werkt niet. Reken bij het verdelen meteen mee welk stuk aan welke voeding hangt.

Veelgemaakte fouten met voltages

1. Een 12 V-strip op een 24 V-voeding aansluiten. De ledjes krijgen te veel spanning en kunnen direct stuk gaan.
2. Een voeding kopen op basis van alleen het wattage. Ook de spanning moet kloppen.
3. Geen reserve inbouwen. Een voeding van precies het benodigde vermogen wordt te warm.
4. Dunne kabel gebruiken voor lange afstanden. Dat veroorzaakt extra spanningsverlies.
5. Een controller kopen zonder het spanningsbereik te lezen. Sommige controllers zijn alleen voor 5 V of 12 V gemaakt.
6. Een strip van 24 V zomaar op de lader van een telefoon aansluiten. Dat werkt niet; er is een passende voeding nodig.
7. Vergeten dat een voeding ook een stekker en kabel nodig heeft. Plan de plek van de voeding eerst, voor je de strip plakt.

Twijfel je tussen twee voedingen? Neem dan de iets grotere, zolang de spanning klopt. Een grotere voeding gebruikt alleen zoveel stroom als de strip vraagt.

Zo kies je: 12 V of 24 V

Het antwoord hangt vooral af van de lengte en de plek.

• Tot ongeveer 5 meter, in een kamer of kast: 12 V is prima. De keuze aan strips en voedingen is het grootst.
• Meer dan 5 meter of een strip met veel watt per meter: kies 24 V, of voed een 12 V-strip van twee kanten.
• Trap, plafond of een grote woonkamer: 24 V geeft gelijkmatiger licht over de hele lengte.
• Korte strip bij tv of bureau: 5 V via USB is vaak het eenvoudigst.
• Heb je al een voeding? Kies dan de strip met dezelfde spanning, en niet andersom.

Kijk voor de strips zelf bij RGB ledstrips of zoek op lengte via ledstrips per lengte. Wil je alles in een keer, met strip en voeding op elkaar afgestemd, dan zijn ledstrip sets een makkelijke keuze. Heb je nog geen idee welk type strip je wilt? Lees dan eerst onze gids ledstrip kopen.